ผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่า–ข้อสะโพก บล็อกหลังหรือดมยาสลบ เลือกอย่างไร

ทางเลือกหลัก 2 วิธี

การผ่าตัดเปลี่ยนข้อเข่าและข้อสะโพกทำได้ทั้งสองวิธี และมักเสริมด้วยการฉีดยาชาเฉพาะเส้นประสาทเพื่อลดปวดหลังผ่าตัด

ภาพ: Jair Lázaro / Unsplash

• การฉีดยาชาเข้าช่องไขสันหลัง หรือบล็อกหลัง (Spinal Anesthesia): ฉีดยาชาบริเวณหลังส่วนล่าง ทำให้ชาตั้งแต่เอวลงไป 2–4 ชั่วโมง ผู้ป่วยมักได้รับยาให้หลับเบา ๆ ร่วมด้วย
• การดมยาสลบ (General Anesthesia): ให้ยาทางหลอดเลือดและก๊าซ ทำให้หมดสติทั้งหมด และใส่อุปกรณ์ช่วยหายใจระหว่างผ่าตัด

ข้อดีของแต่ละวิธี

การศึกษาจำนวนมากพบว่าการบล็อกหลังในการเปลี่ยนข้อเทียมสัมพันธ์กับการเสียเลือดน้อยกว่า คลื่นไส้อาเจียนน้อยกว่า และภาวะสับสนหลังผ่าตัดในผู้สูงอายุน้อยกว่า อีกทั้งเลี่ยงการใส่ท่อช่วยหายใจ ขณะที่การดมยาสลบควบคุมระยะเวลาได้แน่นอน เหมาะกับการผ่าตัดที่ใช้เวลานาน และผู้ที่ไม่สามารถบล็อกหลังได้ ทั้งสองวิธีมีความปลอดภัยสูงเมื่อดูแลโดยวิสัญญีแพทย์

ใครที่อาจบล็อกหลังไม่ได้

วิสัญญีแพทย์จะประเมินเป็นรายบุคคล กรณีที่มักต้องเลือกดมยาสลบแทน ได้แก่

• ใช้ยาละลายลิ่มเลือดหรือยาต้านเกล็ดเลือดที่ยังหยุดไม่ครบกำหนด หรือมีภาวะเลือดออกง่าย
• มีการติดเชื้อที่ผิวหนังบริเวณหลัง
• กระดูกสันหลังผิดรูปมากหรือเคยผ่าตัดใส่โลหะที่หลังบางลักษณะ
• โรคลิ้นหัวใจตีบรุนแรงบางชนิด
• ผู้ป่วยไม่ยินยอมหรือไม่สามารถอยู่นิ่งได้

ผลข้างเคียงที่อาจพบ

หลังบล็อกหลังอาจมีความดันต่ำชั่วคราว ปัสสาวะลำบากในช่วงแรก คัน และปวดศีรษะซึ่งพบน้อย ส่วนการดมยาสลบอาจทำให้เจ็บคอ คลื่นไส้ ง่วงซึม และสับสนชั่วคราวโดยเฉพาะในผู้สูงอายุ ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงของทั้งสองวิธีพบได้น้อยมาก

เตรียมตัวก่อนพบวิสัญญีแพทย์

ข้อมูลที่ครบถ้วนช่วยให้เลือกวิธีที่ปลอดภัยที่สุด

• นำรายการยาทั้งหมด รวมถึงอาหารเสริมและสมุนไพร
• แจ้งโรคประจำตัว ประวัติแพ้ยา และปัญหาจากการดมยาสลบในอดีตของตนเองหรือครอบครัว
• แจ้งหากนอนกรนมากหรือหยุดหายใจขณะหลับ ฟันโยก หรือใส่ฟันปลอม
• งดน้ำและอาหารตามเวลาที่กำหนดอย่างเคร่งครัด
• ถามเรื่องแผนระงับปวดหลังผ่าตัดและการฉีดยาชาเฉพาะเส้นประสาท