เอ็นต้นขาด้านข้างอักเสบ (IT Band Syndrome) ปวดด้านนอกเข่าในนักวิ่ง

IT Band คืออะไร

แถบเอ็นต้นขาด้านข้าง (Iliotibial Band) เป็นพังผืดหนาที่ทอดจากสะโพกลงมาเกาะใต้เข่าด้านนอก เมื่องอเหยียดเข่าซ้ำ ๆ แถบเอ็นและเนื้อเยื่อข้างใต้จะถูกกดเสียดสีกับปุ่มกระดูกด้านนอกของเข่าจนอักเสบ

ภาพ: David Dvořáček / Unsplash

• ปวดด้านนอกเข่า มักเริ่มหลังวิ่งหรือปั่นไปได้ระยะหนึ่ง
• ปวดมากขึ้นเมื่อวิ่งลงเนิน ลงบันได หรืองอเข่าประมาณ 30 องศา
• กดเจ็บที่ปุ่มกระดูกด้านนอกเข่า
• เข่ามักไม่บวมและไม่ล็อก

ปัจจัยที่ทำให้เป็น

ส่วนใหญ่มาจากความผิดพลาดในการฝึกและกล้ามเนื้อสะโพกที่ไม่แข็งแรงพอ

• เพิ่มระยะทางหรือความถี่เร็วเกินไป
• วิ่งลงเนินมาก หรือวิ่งบนถนนที่เอียงข้างเดียวตลอด
• กล้ามเนื้อกางสะโพกอ่อนแรง ทำให้เข่าบิดเข้าในขณะลงน้ำหนัก
• เบาะจักรยานสูงหรือต่ำเกินไป หรือตำแหน่งเท้าบนบันไดไม่เหมาะ

การรักษา

ผู้ป่วยส่วนใหญ่หายได้ใน 4–8 สัปดาห์โดยไม่ต้องฉีดยาหรือผ่าตัด

• ลดระยะวิ่งลงให้อยู่ในช่วงที่ไม่ปวด หรือเปลี่ยนเป็นว่ายน้ำชั่วคราว
• ประคบเย็นหลังออกกำลังกาย
• เสริมกล้ามเนื้อกางสะโพกและก้น เช่น นอนตะแคงยกขา ท่าหอยกาบ (Clamshell) และเดินด้านข้างด้วยยางยืด
• ยืดและคลายกล้ามเนื้อต้นขาด้านข้างและสะโพกด้วยโฟมโรล
• ปรับท่าวิ่ง ก้าวให้ถี่ขึ้น และตรวจสอบการตั้งค่าจักรยาน

ถ้าไม่ดีขึ้น

หากรักษาเต็มที่แล้วยังปวด แพทย์อาจพิจารณาฉีดยาสเตียรอยด์ (Steroid) เฉพาะจุดเพื่อลดการอักเสบ และตรวจหาสาเหตุอื่นของอาการปวดด้านนอกเข่า เช่น หมอนรองข้อเข่าด้านนอกฉีกหรือเอ็นด้านข้างบาดเจ็บ การผ่าตัดใช้น้อยมาก