เสียวเข่า เจ็บแปล๊บหน้าเข่า เข่ามีเสียง เกิดจากอะไร?

อาการแบบไหนที่เข้าข่าย

กลุ่มอาการปวดหน้าเข่า (Patellofemoral Pain Syndrome) คืออาการปวดหรือเสียวบริเวณรอบ ๆ และใต้ลูกสะบ้า (Patella) หากผิวกระดูกอ่อน (Cartilage) ใต้ลูกสะบ้านิ่มหรือสึกร่วมด้วย จะเรียกว่าภาวะกระดูกอ่อนสะบ้าเสื่อม (Chondromalacia Patellae) อาการมักไม่รุนแรงแต่เป็น ๆ หาย ๆ นานหลายสัปดาห์ และมักเกิดตอนงอเข่ามาก ๆ มากกว่าตอนเดินทางราบ

ภาพ: Margo Evardson / Unsplash

• เสียวหรือเจ็บหน้าเข่าเวลาขึ้นลงบันได
• นั่งงอเข่านาน ๆ แล้วลุกขึ้นเจ็บแปล๊บ
• ปวดเมื่อนั่งยอง คุกเข่า พับเพียบ หรือขัดสมาธิ
• มีเสียงกรอบแกรบเวลางอเหยียดเข่า

ทำไมจึงเป็น

อาการนี้พบในผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย และพบบ่อยในวัยรุ่นถึงวัยกลางคน รวมถึงคนที่ออกกำลังกายหนักหรือเพิ่มความหนักเร็วเกินไป สาเหตุมักมีหลายอย่างร่วมกัน ทำให้แรงกดใต้ลูกสะบ้ามากกว่าที่ผิวข้อรับไหว

• งอเข่ามากหรือนานเกินไป เช่น นั่งพื้น นั่งยอง ขึ้นลงบันไดบ่อย
• กล้ามเนื้อต้นขาและสะโพกไม่แข็งแรง ทำให้ลูกสะบ้าเคลื่อนไม่ตรงร่อง
• แนวขาหรือตำแหน่งลูกสะบ้าผิดปกติ
• เคยกระแทกหรือบาดเจ็บบริเวณหน้าเข่า

แพทย์ตรวจอย่างไร

แพทย์จะซักประวัติการใช้งานเข่าในชีวิตประจำวัน ตรวจแนวขา ความแข็งแรงของกล้ามเนื้อ และกดขยับลูกสะบ้าเพื่อดูว่าเจ็บตรงไหน (Patellar Grind Test) ส่วนใหญ่วินิจฉัยได้จากการตรวจร่างกาย อาจเอกซเรย์ (X-ray) หากอายุมาก ขาโก่ง หรือสงสัยข้อเสื่อม และพิจารณาตรวจคลื่นแม่เหล็ก (MRI) เฉพาะรายที่รักษาแล้วไม่ดีขึ้น

รักษาอย่างไร

ผู้ป่วยเกือบทั้งหมดดีขึ้นได้โดยไม่ต้องผ่าตัด หัวใจของการรักษาคือลดแรงกดที่ลูกสะบ้าและทำให้กล้ามเนื้อรอบเข่าแข็งแรง ซึ่งต้องทำต่อเนื่องอย่างน้อย 2–3 เดือนจึงจะเห็นผลชัด การผ่าตัดส่องกล้อง (Arthroscopy) หรือจัดแนวลูกสะบ้าใช้เฉพาะส่วนน้อยที่มีสาเหตุชัดเจนและรักษาเต็มที่แล้วไม่ดีขึ้น

• เลี่ยงท่างอเข่าเกิน 90 องศา เช่น นั่งยอง คุกเข่า พับเพียบ ขัดสมาธิ
• บริหารกล้ามเนื้อต้นขาและสะโพกทุกวันตามท่าที่แพทย์หรือนักกายภาพแนะนำ
• ประคบเย็นและพักกิจกรรมที่ทำให้ปวดในช่วงอาการกำเริบ
• ใช้สนับเข่าหรือเทปพยุงขณะทำกิจกรรม หากช่วยให้สบายขึ้น
• ใช้ยาลดปวดลดอักเสบระยะสั้นตามคำแนะนำของแพทย์

ออกกำลังกายอย่างไรไม่ให้เข่าแย่ลง

ยังออกกำลังกายได้และควรทำ แต่ช่วงที่มีอาการควรงดท่าที่งอเข่าลึกหรือกระแทก เช่น สควอทลึก (Deep Squat) กระโดด วิ่งขึ้นลงบันได และการปั่นจักรยานที่เบาะต่ำหรือฝืดมาก แล้วเลือกการเดิน ว่ายน้ำ หรือบริหารแบบเกร็งกล้ามเนื้อแทน เมื่ออาการดีขึ้นจึงค่อย ๆ เพิ่มความหนัก การควบคุมน้ำหนักตัวและยืดกล้ามเนื้อก่อนหลังเล่นกีฬาช่วยลดโอกาสกลับมาเป็นซ้ำ