หมอนรองข้อเข่าฉีก เข่าล็อก เข่าขัด ต้องผ่าตัดหรือไม่

หมอนรองข้อเข่าคืออะไร

หมอนรองข้อเข่า (Meniscus) เป็นกระดูกอ่อนรูปตัว C สองชิ้นอยู่ระหว่างกระดูกต้นขากับกระดูกหน้าแข้ง ทำหน้าที่รับและกระจายแรงกระแทก และช่วยให้ข้อเข่ามั่นคง ในคนอายุน้อยมักฉีกจากการบิดเข่าขณะเท้ายันพื้น ส่วนในผู้สูงอายุอาจฉีกจากความเสื่อมแม้เพียงลุกนั่งหรือบิดตัวเบา ๆ

ภาพ: Omar Ramadan / Unsplash

• ปวดตามแนวข้อเข่าด้านในหรือด้านนอก
• เข่าบวมขึ้นช้า ๆ ภายใน 1–2 วัน
• รู้สึกมีอะไรขัดในข้อ เข่าล็อก งอเหยียดไม่สุด
• เข่าทรุดหรือไม่มั่นคงเวลาบิดตัวหรือนั่งยอง

การตรวจวินิจฉัย

แพทย์จะกดตามแนวข้อและขยับบิดเข่าเพื่อดูอาการเจ็บหรือเสียงคลิก (McMurray Test) เอกซเรย์ (X-ray) ช่วยแยกภาวะข้อเสื่อมหรือกระดูกหัก ส่วนคลื่นแม่เหล็ก (MRI) ใช้ยืนยันตำแหน่ง ลักษณะรอยฉีก และการบาดเจ็บร่วมของเอ็นไขว้

ไม่ผ่าตัดได้ในกรณีใด

รอยฉีกขนาดเล็ก รอยฉีกจากความเสื่อม และรายที่เข่าไม่ล็อก มักเริ่มรักษาแบบไม่ผ่าตัดก่อน ผู้ป่วยจำนวนมากอาการดีขึ้นใน 6–8 สัปดาห์

• พักกิจกรรมที่บิดหมุนหรืองอเข่าลึก ประคบเย็น และยกขาสูงช่วงแรก
• ยาลดปวดลดอักเสบตามคำแนะนำของแพทย์
• กายภาพบำบัดเสริมกล้ามเนื้อต้นขาและสะโพก

การผ่าตัดส่องกล้อง

หากเข่าล็อก รอยฉีกขนาดใหญ่ หรือรักษาแล้วไม่ดีขึ้น แพทย์อาจแนะนำผ่าตัดส่องกล้อง (Arthroscopy) ซึ่งมี 2 แนวทาง แพทย์จะพยายามเก็บหมอนรองข้อเข่าไว้ให้มากที่สุด เพราะการตัดออกมากเพิ่มความเสี่ยงข้อเข่าเสื่อมในอนาคต

• เย็บซ่อม (Meniscus Repair): เหมาะกับรอยฉีกบริเวณขอบนอกที่มีเลือดมาเลี้ยง มักต้องใช้ไม้ค้ำยันและจำกัดการงอเข่าราว 4–6 สัปดาห์ กลับไปเล่นกีฬาได้ใน 4–6 เดือน
• ตัดแต่งบางส่วน (Partial Meniscectomy): ใช้เมื่อรอยฉีกเย็บไม่ได้ ฟื้นตัวเร็วกว่า มักกลับไปใช้ชีวิตปกติได้ใน 3–6 สัปดาห์