ผ่าตัดกระดูกสันหลัง มีกี่แบบ เมื่อไรจำเป็น และฟื้นตัวอย่างไร

เมื่อไรจึงจำเป็นต้องผ่าตัด

โรคกระดูกสันหลังส่วนใหญ่รักษาด้วยยา กายภาพ และการฉีดยาได้ การผ่าตัดจะพิจารณาเมื่อมีข้อบ่งชี้ชัดเจน

ภาพ: National Cancer Institute / Unsplash

• กล้ามเนื้ออ่อนแรงมากขึ้น หรือมีปัญหาการควบคุมการขับถ่าย
• ปวดร้าวลงแขนหรือขารุนแรง ไม่ดีขึ้นหลังรักษาเต็มที่ 6–12 สัปดาห์
• เดินได้ระยะสั้นจนกระทบการใช้ชีวิตจากโพรงประสาทตีบแคบ
• กระดูกสันหลังไม่มั่นคง หัก ผิดรูปมาก ติดเชื้อ หรือมีเนื้องอก

ชนิดของการผ่าตัดที่พบบ่อย

แพทย์จะเลือกวิธีตามสาเหตุของโรค ไม่มีวิธีใดดีที่สุดสำหรับทุกคน

• นำหมอนรองกระดูกส่วนที่กดทับออก (Discectomy) ผ่านกล้องจุลทรรศน์หรือกล้องเอนโดสโคป
• ขยายโพรงประสาท (Laminectomy/Decompression) สำหรับช่องกระดูกสันหลังตีบแคบ
• เชื่อมข้อกระดูกสันหลังด้วยสกรูและกระดูกปลูก (Spinal Fusion) เมื่อกระดูกไม่มั่นคงหรือเคลื่อน
• ฉีดซีเมนต์เสริมกระดูกที่ยุบ (Vertebroplasty/Kyphoplasty)
• ใส่หมอนรองกระดูกเทียม (Disc Replacement) ในบางรายที่เหมาะสม

ผ่าตัดแผลเล็กต่างกันอย่างไร

การผ่าตัดแบบแผลเล็ก (Minimally Invasive Spine Surgery) ใช้ท่อถ่างหรือกล้องผ่านแผลขนาดเล็ก กล้ามเนื้อหลังจึงบาดเจ็บน้อยกว่า เสียเลือดน้อย ปวดหลังผ่าตัดน้อยลง และมักกลับบ้านได้เร็วขึ้น อย่างไรก็ตามไม่ได้เหมาะกับทุกโรค ผลระยะยาวขึ้นกับการแก้ไขสาเหตุได้ครบถ้วนมากกว่าขนาดของแผล

ความเสี่ยงที่ควรรู้

ภาวะแทรกซ้อนรุนแรงพบได้น้อย แต่ควรพูดคุยกับแพทย์ก่อนตัดสินใจ ได้แก่ การติดเชื้อ เลือดออก เยื่อหุ้มประสาทฉีกขาด เส้นประสาทบาดเจ็บ ลิ่มเลือดอุดตัน กระดูกไม่เชื่อมติดในการผ่าตัดเชื่อมข้อ และข้อที่อยู่ติดกันเสื่อมเร็วขึ้นในระยะยาว ความเสี่ยงสูงขึ้นในผู้ที่สูบบุหรี่ เบาหวานคุมไม่ดี หรือน้ำหนักเกินมาก

เตรียมตัวและฟื้นตัว

การเตรียมตัวที่ดีมีผลต่อผลลัพธ์มาก

• เลิกบุหรี่ ควบคุมเบาหวานและความดัน แจ้งยาละลายลิ่มเลือดที่ใช้อยู่
• ส่วนใหญ่ลุกเดินได้ภายใน 1–2 วันหลังผ่าตัด
• การผ่าตัดนำหมอนรองกระดูกออกมักกลับไปทำงานเบาได้ใน 2–6 สัปดาห์
• การเชื่อมข้อใช้เวลา 3–6 เดือนหรือนานกว่านั้นกว่ากระดูกจะติดแข็งแรง
• ทำกายภาพตามแผน เลี่ยงการก้ม บิด และยกของหนักตามระยะที่แพทย์กำหนด