หมอนรองกระดูกทับเส้นประสาท ปวดหลังร้าวลงขา รักษาได้

เกิดอะไรขึ้นกับหมอนรองกระดูก

หมอนรองกระดูกสันหลัง (Intervertebral Disc) มีเปลือกนอกเหนียวหุ้มเนื้อในคล้ายเจล เมื่อเปลือกเสื่อมหรือฉีก เนื้อในจะปลิ้นออกมากดและทำให้รากประสาทอักเสบ (Herniated Disc) หากเป็นที่ระดับเอวจะเกิดอาการปวดร้าวลงขาที่เรียกว่า Sciatica

ภาพ: Sasun Bughdaryan / Unsplash

• ปวดหลังหรือสะโพกร้าวลงขา มักเป็นข้างเดียวและเลยเข่าลงไป
• ชา เสียวซ่า หรือแสบร้อนตามขาและเท้า
• ปวดมากขึ้นเมื่อนั่งนาน ก้ม ไอ จาม หรือเบ่ง
• บางรายกระดกข้อเท้าหรือนิ้วเท้าได้ไม่เต็มที่

ปัจจัยเสี่ยง

พบบ่อยในช่วงอายุ 30–50 ปี โดยเฉพาะผู้ที่ยกของหนักพร้อมบิดตัว นั่งนานหรือขับรถทางไกลเป็นประจำ น้ำหนักเกิน สูบบุหรี่ และกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวไม่แข็งแรง ทั้งนี้อาการปวดร้าวลงขาไม่ได้เกิดจากหมอนรองกระดูกเสมอไป อาจมาจากช่องกระดูกสันหลังตีบแคบ หรือกล้ามเนื้อสะโพกหนีบเส้นประสาท จึงควรได้รับการตรวจแยกโรค

รักษาโดยไม่ผ่าตัด

ผู้ป่วยราว 9 ใน 10 คนอาการดีขึ้นภายใน 6–12 สัปดาห์โดยไม่ต้องผ่าตัด เพราะร่างกายค่อย ๆ ลดการอักเสบและดูดซับส่วนที่ปลิ้นออกมาได้เอง

• เคลื่อนไหวเท่าที่ทำได้ ไม่ควรนอนพักติดเตียงเกิน 1–2 วัน
• ยาลดปวดลดอักเสบและยาลดอาการปวดเส้นประสาทตามที่แพทย์สั่ง
• กายภาพบำบัดและบริหารกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัว
• ฉีดยาสเตียรอยด์เข้าโพรงประสาท (Epidural Steroid Injection) ในรายที่ปวดมาก

เมื่อไรต้องผ่าตัด

แพทย์จะพิจารณาผ่าตัดเมื่อปวดรุนแรงไม่ดีขึ้นหลังรักษาเต็มที่ราว 6 สัปดาห์ กล้ามเนื้ออ่อนแรงมากขึ้น หรือมีภาวะฉุกเฉินทางระบบประสาท วิธีมาตรฐานคือการผ่าตัดนำส่วนที่กดทับออกผ่านกล้องจุลทรรศน์ (Microdiscectomy) หรือผ่านกล้องเอนโดสโคป (Endoscopic Discectomy) ซึ่งแผลเล็ก เสียเลือดน้อย และมักกลับบ้านได้เร็ว