กระดูกสันหลังคด สังเกตอย่างไร และเป้หนักทำให้หลังคดจริงไหม

กระดูกสันหลังคดคืออะไร

กระดูกสันหลังคด (Scoliosis) คือการที่กระดูกสันหลังโค้งไปด้านข้างเกิน 10 องศาเมื่อวัดจากเอกซเรย์ มักมีการบิดหมุนร่วมด้วย ชนิดที่พบบ่อยที่สุดเกิดในวัยรุ่นโดยไม่ทราบสาเหตุ (Adolescent Idiopathic Scoliosis) และมักไม่ปวด จึงถูกมองข้ามได้ง่าย

ภาพ: STONES and BONES / Unsplash

• ไหล่หรือสะบักสูงต่ำไม่เท่ากัน
• แนวเอวหรือสะโพกสองข้างไม่สมมาตร
• เมื่อก้มตัวไปข้างหน้า หลังด้านหนึ่งนูนสูงกว่าอีกด้าน
• ลำตัวเอียงไปข้างใดข้างหนึ่ง

เป้หนักทำให้หลังคดจริงหรือไม่

หลักฐานปัจจุบันไม่พบว่าการสะพายเป้ทำให้กระดูกสันหลังคดชนิดโครงสร้างถาวร แต่เป้ที่หนักหรือสะพายไหล่เดียวทำให้เด็กเอียงตัวชดเชย ปวดหลังและไหล่ และดูเหมือนหลังคดชั่วคราว (Functional Scoliosis) ซึ่งหายเมื่อแก้ที่ต้นเหตุ จึงควรให้เป้หนักไม่เกิน 10–15% ของน้ำหนักตัว สะพายสองไหล่ ปรับสายให้กระชับ และวางของหนักชิดแผ่นหลัง

การตรวจและติดตาม

แพทย์จะตรวจด้วยการให้ก้มตัว (Adams Forward Bend Test) และเอกซเรย์ (X-ray) ทั้งแนวกระดูกสันหลังเพื่อวัดมุมการคด (Cobb Angle) เด็กที่ยังโตไม่เต็มที่ โดยเฉพาะเด็กผู้หญิง มีโอกาสที่มุมจะเพิ่มขึ้นในช่วงที่ตัวสูงเร็ว จึงต้องนัดติดตามเป็นระยะ

การรักษาตามความรุนแรง

แนวทางขึ้นกับมุมการคดและการเจริญเติบโตที่เหลืออยู่

• คดน้อยกว่า 25 องศา: ติดตามทุก 4–6 เดือน ออกกำลังกายได้ตามปกติ
• คด 25–45 องศาในเด็กที่ยังโต: ใส่เสื้อเกราะดัดหลัง (Brace) เพื่อไม่ให้คดมากขึ้น
• คดเกิน 45–50 องศา: พิจารณาผ่าตัดแก้ไขแนวและเชื่อมกระดูกสันหลัง
• กายภาพบำบัดเฉพาะทางช่วยเรื่องท่าทางและกล้ามเนื้อ แต่ไม่ได้ทดแทนเสื้อเกราะหรือการผ่าตัดเมื่อมีข้อบ่งชี้