กระดูกสันหลังเคลื่อนทับเส้นประสาท อาการและการรักษา

กระดูกสันหลังเคลื่อนคืออะไร

ภาวะกระดูกสันหลังเคลื่อน (Spondylolisthesis) คือการที่กระดูกสันหลังชิ้นบนเลื่อนไปข้างหน้าเมื่อเทียบกับชิ้นล่าง พบบ่อยที่ระดับเอวส่วนล่าง ความรุนแรงแบ่งเป็น 4 ระดับตามสัดส่วนที่เลื่อน โดยระดับ 1–2 พบมากที่สุด

ภาพ: Brecht Corbeel / Unsplash

• ปวดหลังส่วนล่าง มากขึ้นเมื่อยืน เดิน หรือแอ่นหลัง
• ปวด ชา หรือหนักขา คล้ายโพรงประสาทตีบแคบ
• กล้ามเนื้อต้นขาด้านหลังตึง ก้มแตะปลายเท้าลำบาก
• หลายคนตรวจพบโดยบังเอิญและไม่มีอาการ

สาเหตุหลัก 2 แบบ

สาเหตุต่างกันตามช่วงวัย ซึ่งมีผลต่อแนวทางการรักษา

• จากความเสื่อม (Degenerative): พบในผู้ที่อายุเกิน 50 ปี โดยเฉพาะผู้หญิง เกิดจากหมอนรองกระดูกและข้อต่อเสื่อมจนยึดกระดูกไม่อยู่
• จากรอยร้าวของกระดูกส่วนหลัง (Isthmic): เริ่มจากกระดูกล้า (Spondylolysis) ในวัยรุ่นและนักกีฬาที่แอ่นหลังซ้ำ ๆ เช่น ยิมนาสติก ฟุตบอล ยกน้ำหนัก

การรักษาแบบไม่ผ่าตัด

ผู้ป่วยส่วนใหญ่ โดยเฉพาะระดับ 1–2 ควบคุมอาการได้โดยไม่ต้องผ่าตัด

• พักกิจกรรมที่แอ่นหลังหรือกระแทก และปรับการใช้งาน
• กายภาพบำบัดเสริมกล้ามเนื้อแกนกลางลำตัวและยืดกล้ามเนื้อต้นขาด้านหลัง
• ยาลดปวด และฉีดยาเข้าโพรงประสาทในรายที่ปวดร้าวลงขา
• ควบคุมน้ำหนัก และใช้อุปกรณ์พยุงหลังช่วงสั้น ๆ ตามคำแนะนำ

เมื่อไรควรผ่าตัด

การผ่าตัดเหมาะกับผู้ที่ปวดหรือเดินได้น้อยจนกระทบชีวิตแม้รักษาเต็มที่ 3–6 เดือน มีอาการทางระบบประสาท หรือกระดูกเลื่อนมากขึ้น โดยทั่วไปเป็นการขยายช่องเส้นประสาทร่วมกับเชื่อมข้อกระดูกสันหลัง (Decompression and Fusion) เพื่อให้กระดูกมั่นคง กระดูกใช้เวลาหลายเดือนในการเชื่อมติด และการเลิกบุหรี่ช่วยให้ติดดีขึ้น