ป้องกันผู้สูงอายุหกล้ม จัดบ้านอย่างไร และฝึกเดินอย่างไรให้ปลอดภัย

ทำไมผู้สูงอายุจึงล้มง่าย

การหกล้มมักเกิดจากหลายปัจจัยรวมกัน ทั้งจากร่างกายและสิ่งแวดล้อม

ภาพ: Spencer Gu / Unsplash

• กล้ามเนื้อขาอ่อนแรงและการทรงตัวลดลง
• สายตาไม่ชัด ข้อเสื่อม หรือชาปลายเท้า
• ยาที่ทำให้ง่วง เวียนศีรษะ หรือความดันตกเมื่อลุกยืน
• พื้นลื่น แสงสว่างไม่พอ สิ่งกีดขวางทางเดิน
• รีบร้อน เดินเร็ว หรือทำหลายอย่างพร้อมกัน

จัดบ้าน 4 จุดสำคัญ

เริ่มจากจุดที่ล้มบ่อยที่สุด

• ห้องน้ำ: ติดราวจับข้างชักโครกและในที่อาบน้ำ ใช้แผ่นกันลื่น เก้าอี้นั่งอาบน้ำ และให้พื้นแห้งอยู่เสมอ
• ทางเดินและพื้น: เก็บสายไฟ ของเล่น และพรมที่ไม่ยึดติด เลี่ยงพื้นต่างระดับหรือทำสีให้เห็นชัด
• แสงสว่าง: เพิ่มไฟตามทางเดินและบันได ติดไฟกลางคืนระหว่างเตียงกับห้องน้ำ วางสวิตช์ให้เอื้อมถึงจากเตียง
• ห้องนอนและบันได: เตียงและเก้าอี้สูงพอที่ลุกง่าย บันไดมีราวจับทั้งสองข้าง หากเป็นไปได้ควรนอนชั้นล่าง

เดินให้ช้าลงและมีสติ

การเดินช้าลงเล็กน้อย มองทาง ยกเท้าให้พ้นพื้น และไม่ถือของบังสายตา ช่วยลดการสะดุดได้มาก เมื่อลุกจากเตียงหรือเก้าอี้ควรนั่งพักสักครู่ก่อนยืนเพื่อป้องกันหน้ามืด สวมรองเท้าที่กระชับ พื้นไม่ลื่น ไม่เดินด้วยถุงเท้าบนพื้นเรียบ และใช้ไม้เท้าหรือโครงช่วยเดินที่ปรับความสูงเหมาะสมหากทรงตัวไม่ดี

เสริมร่างกายให้แข็งแรง

การออกกำลังกายที่ฝึกทั้งกำลังขาและการทรงตัวลดการหกล้มได้จริง

• ลุกนั่งจากเก้าอี้ซ้ำ ๆ ยืนเขย่งปลายเท้าโดยจับพนักเก้าอี้
• ยืนขาเดียวข้างโต๊ะ เดินต่อเท้า หรือรำไทเก๊ก
• เดินเป็นประจำวันละ 20–30 นาที
• ตรวจสายตาปีละครั้ง และให้แพทย์ทบทวนยาที่ใช้ทั้งหมด
• ตรวจและรักษาโรคกระดูกพรุน เพื่อให้ล้มแล้วกระดูกไม่หักง่าย

ถ้าหกล้มควรทำอย่างไร

ตั้งสติ อย่ารีบลุก สำรวจว่าเจ็บตรงไหน หากขยับได้และไม่เจ็บมากให้พลิกตะแคง คลานไปหาเก้าอี้ที่มั่นคง แล้วค่อย ๆ ลุกขึ้นนั่ง หากปวดมาก ขยับขาไม่ได้ หรือศีรษะกระแทก ให้นอนนิ่งและขอความช่วยเหลือ ผู้สูงอายุที่อยู่คนเดียวควรพกโทรศัพท์ติดตัวหรือมีอุปกรณ์กดเรียกฉุกเฉิน