ไหล่ติด ยกแขนไม่สุด รักษาได้ พร้อมท่าบริหารง่าย ๆ

ไหล่ติดคืออะไร

ภาวะข้อไหล่ติด (Frozen Shoulder หรือ Adhesive Capsulitis) เกิดจากเยื่อหุ้มข้อไหล่อักเสบ หนาตัว และหดรั้ง ทำให้ปวดและขยับไหล่ได้น้อยลงทุกทิศทาง แม้ให้คนอื่นช่วยยกก็ยกไม่ขึ้น ซึ่งต่างจากเอ็นไหล่ฉีกที่มักยังช่วยยกได้

ภาพ: Dane Wetton / Unsplash

• ปวดไหล่ตื้อ ๆ โดยเฉพาะตอนกลางคืนหรือนอนทับ
• ยกแขน กางแขน หรือไพล่หลังได้ไม่สุด
• อาการค่อย ๆ เป็นมากขึ้นโดยไม่มีอุบัติเหตุชัดเจน

ใครเสี่ยงและโรคดำเนินอย่างไร

พบบ่อยในช่วงอายุ 40–60 ปี ผู้หญิงมากกว่าผู้ชาย ผู้ที่เป็นเบาหวานหรือโรคไทรอยด์ และผู้ที่ไม่ได้ขยับไหล่นาน ๆ เช่น หลังบาดเจ็บหรือผ่าตัด โรคมี 3 ระยะและอาจใช้เวลารวม 1–3 ปี

• ระยะปวด (Freezing): ปวดมากขึ้นเรื่อย ๆ และเริ่มขยับได้น้อยลง
• ระยะติด (Frozen): ปวดลดลงแต่ไหล่ติดแข็ง ใช้งานลำบาก
• ระยะฟื้นตัว (Thawing): การเคลื่อนไหวค่อย ๆ กลับคืนมา

รักษาอย่างไร

ผู้ป่วยส่วนใหญ่ดีขึ้นด้วยการรักษาแบบไม่ผ่าตัด เป้าหมายคือคุมอาการปวดและค่อย ๆ ยืดให้ไหล่กลับมาเคลื่อนไหวได้ หากรักษาต่อเนื่องหลายเดือนแล้วยังติดมาก แพทย์อาจแนะนำการผ่าตัดส่องกล้องเลาะเยื่อหุ้มข้อที่หดรั้ง (Arthroscopic Capsular Release) ซึ่งเป็นแผลเล็กและมักนอนโรงพยาบาลไม่นาน

• ยาลดปวดลดอักเสบตามที่แพทย์สั่ง
• กายภาพบำบัดและการยืดเหยียดอย่างสม่ำเสมอ
• ฉีดยาสเตียรอยด์ (Steroid) เข้าข้อไหล่ในรายที่ปวดมาก

ท่าบริหารที่ทำเองได้

ประคบอุ่น 10–15 นาทีก่อนบริหาร ทำช้า ๆ ให้รู้สึกตึงแต่ไม่เจ็บแปลบ ค้างไว้ 10–30 วินาที ทำท่าละ 10 ครั้ง วันละ 2–3 รอบ

• แกว่งแขน (Pendulum): ก้มตัว ปล่อยแขนห้อย แกว่งเป็นวงกลมเล็ก ๆ
• ไต่ผนัง (Wall Walk): ใช้นิ้วไต่ผนังขึ้นให้สูงที่สุดเท่าที่ทำได้
• ยืดไพล่หลังด้วยผ้าขนหนู: มือดีดึงผ้าขึ้นเพื่อพาแขนข้างที่ติดตามขึ้นไป
• ดึงแขนข้ามลำตัว: ใช้มืออีกข้างประคองข้อศอกดึงเข้าหาอก
• หมุนไหล่ออกด้วยไม้: ศอกแนบลำตัว ใช้ไม้ดันมือข้างที่ติดออกด้านข้าง

ข้อควรระวังหลังผ่าตัดข้อไหล่

ท่าบริหารข้างต้นเหมาะกับไหล่ติดที่ยังไม่ผ่าตัดหรือหลังผ่าตัดเลาะไหล่ติด แต่ผู้ที่เพิ่งผ่าตัดเย็บซ่อมเอ็นข้อไหล่ (Rotator Cuff Repair) เย็บซ่อมขอบเบ้าไหล่จากไหล่หลุด (Bankart/Labral Repair) หรือซ่อมเอ็นไบเซ็ปส์ (Biceps Tenodesis) จะมีบางท่าที่ห้ามทำในช่วงแรก ต้องสอบถามแพทย์ผู้ผ่าตัดก่อนเสมอว่าทำท่าใดได้และเริ่มได้เมื่อไร