ก้อนถุงน้ำที่ข้อมือ (Ganglion Cyst) อันตรายไหม ต้องผ่าออกหรือไม่

ก้อนนี้คืออะไร

ก้อนถุงน้ำ (Ganglion Cyst) เป็นถุงที่มีของเหลวใสข้นคล้ายเจลอยู่ภายใน ยื่นออกมาจากเยื่อหุ้มข้อหรือปลอกหุ้มเส้นเอ็น คล้ายลูกโป่งที่มีก้านต่อกับข้อ พบบ่อยในผู้หญิงอายุ 20–40 ปี

ภาพ: Liana S / Unsplash

• ก้อนกลมหรือรี ผิวเรียบ หยุ่นหรือแข็ง ขยับได้เล็กน้อย
• พบบ่อยที่หลังข้อมือ รองลงมาคือข้อมือด้านฝ่ามือ โคนนิ้ว และปลายนิ้ว
• ขนาดเปลี่ยนได้ มักโตขึ้นเมื่อใช้งานข้อมือมากและยุบลงเมื่อพัก
• ส่วนใหญ่ไม่ปวด แต่อาจปวดตื้อ ๆ หรือชาหากกดเส้นประสาท

สาเหตุ

ยังไม่ทราบสาเหตุแน่ชัด เชื่อว่าเกี่ยวกับการระคายเคืองหรือการใช้งานซ้ำ ๆ ของข้อและเส้นเอ็น ทำให้น้ำไขข้อรั่วออกมาสะสมในถุง แพทย์วินิจฉัยได้จากการตรวจร่างกาย การส่องไฟผ่านก้อน และอาจตรวจอัลตราซาวด์ (Ultrasound) เพื่อยืนยันว่าเป็นถุงน้ำ ไม่ใช่ก้อนเนื้อ

ทางเลือกในการรักษา

ก้อนถุงน้ำไม่กลายเป็นมะเร็ง หากไม่ปวดและไม่รบกวนการใช้งานก็ไม่จำเป็นต้องรักษา

• เฝ้าสังเกต: ก้อนจำนวนไม่น้อยยุบหายเองได้ตามเวลา
• พักการใช้งานและใส่อุปกรณ์พยุงข้อมือช่วงที่ปวด
• เจาะดูดของเหลวออกด้วยเข็ม: ทำได้เร็ว แต่กลับมาเป็นซ้ำได้บ่อย เพราะผนังถุงและก้านยังอยู่
• ผ่าตัดเลาะถุงน้ำพร้อมก้านออก: โอกาสเป็นซ้ำน้อยกว่า ทำได้ทั้งแบบเปิดแผลเล็กและส่องกล้อง

ทำไมไม่ควรทุบหรือเจาะเอง

วิธีโบราณที่ใช้ของแข็งทุบให้ก้อนแตกอาจทำให้กระดูกและเส้นเอ็นบาดเจ็บ และก้อนมักกลับมาใหม่ ส่วนการใช้เข็มเจาะเองเสี่ยงต่อการติดเชื้อเข้าข้อ ซึ่งรุนแรงกว่าตัวก้อนมาก