กระดูกสะโพกหักในผู้สูงอายุ ล้มครั้งเดียวที่เปลี่ยนชีวิตได้

ทำไมจึงเป็นเรื่องใหญ่

กระดูกสะโพกหัก (Hip Fracture) คือการหักของกระดูกต้นขาส่วนบนใกล้ข้อสะโพก ส่วนใหญ่เกิดในผู้ที่มีกระดูกพรุนและล้มในระดับยืน หากไม่ได้รับการรักษาผู้ป่วยจะต้องนอนติดเตียง ซึ่งนำไปสู่ปอดอักเสบ แผลกดทับ ลิ่มเลือดอุดตัน และกล้ามเนื้อลีบอย่างรวดเร็ว

ภาพ: Alexas_Fotos / Unsplash

• ปวดขาหนีบหรือสะโพกมากหลังล้ม ลุกยืนหรือลงน้ำหนักไม่ได้
• ขาข้างที่เจ็บสั้นกว่าและปลายเท้าหมุนออกด้านนอก
• ขยับขาแล้วปวดมาก
• บางรายกระดูกหักแบบไม่เคลื่อน ยังพอเดินได้แต่ปวดขาหนีบ

เมื่อเกิดเหตุควรทำอย่างไร

ให้ผู้ป่วยนอนนิ่งในท่าที่เจ็บน้อยที่สุด ไม่พยายามพยุงให้ยืนหรือเดิน ไม่ดึงหรือจัดขา ใช้หมอนประคองขา งดน้ำและอาหารเผื่อต้องผ่าตัด แล้วโทร 1669 หรือนำส่งโรงพยาบาลโดยเร็ว

การรักษา

ผู้ป่วยเกือบทุกรายควรได้รับการผ่าตัด และแนวทางสากลแนะนำให้ผ่าตัดภายใน 24–48 ชั่วโมงเมื่อร่างกายพร้อม เพื่อให้ลุกนั่งและเดินได้เร็วที่สุด วิธีผ่าตัดขึ้นกับตำแหน่งที่หัก

• ยึดตรึงกระดูกด้วยสกรู แผ่นโลหะ หรือแกนโลหะในโพรงกระดูก
• เปลี่ยนข้อสะโพกเทียมบางส่วนหรือทั้งข้อ เมื่อหักบริเวณคอกระดูกและเลือดไปเลี้ยงหัวกระดูกเสียหาย

การฟื้นฟูหลังผ่าตัด

ทีมแพทย์จะให้เริ่มลุกนั่งและฝึกเดินด้วยโครงช่วยเดินภายใน 1–2 วัน ควบคู่กับการคุมปวด ป้องกันลิ่มเลือด และดูแลโภชนาการ การฟื้นตัวใช้เวลาหลายเดือน และผู้ป่วยส่วนหนึ่งเดินได้ไม่เท่าเดิม ครอบครัวจึงมีบทบาทมากในการช่วยฝึกเดินและจัดบ้านให้ปลอดภัย นอกจากนี้ต้องเริ่มรักษาโรคกระดูกพรุนเพื่อป้องกันการหักซ้ำ

ป้องกันการหกล้ม

การป้องกันดีกว่าการรักษาเสมอ

• จัดบ้านให้สว่าง เก็บสายไฟและพรมที่ลื่น ติดราวจับในห้องน้ำและบันได
• ใช้พื้นกันลื่นและรองเท้าที่กระชับ ไม่เดินด้วยถุงเท้าบนพื้นลื่น
• ออกกำลังกายเสริมกล้ามเนื้อขาและฝึกการทรงตัว เช่น รำไทเก๊ก
• ตรวจสายตา และทบทวนยาที่ทำให้ง่วงหรือเวียนศีรษะกับแพทย์
• ตรวจมวลกระดูกและรักษาโรคกระดูกพรุน