ผ่าตัดเปลี่ยนข้อสะโพกเทียม สิ่งที่ควรรู้ก่อนและหลังผ่าตัด

เหมาะกับใคร

แพทย์แนะนำผ่าตัดเมื่อข้อสะโพกเสียหายมากและรักษาวิธีอื่นแล้วไม่ได้ผล

ภาพ: Mathias Reding / Unsplash

• ข้อสะโพกเสื่อมระยะรุนแรง
• หัวกระดูกสะโพกขาดเลือดจนยุบตัว (Avascular Necrosis)
• ข้ออักเสบรูมาตอยด์หรือข้อเสื่อมหลังการบาดเจ็บ
• กระดูกคอสะโพกหักบางชนิดในผู้สูงอายุ

ผ่าตัดทำอะไร

แพทย์จะนำหัวกระดูกต้นขาที่เสียหายออก ใส่ก้านโลหะเข้าในโพรงกระดูกต้นขาพร้อมหัวข้อเทียมที่ทำจากโลหะหรือเซรามิก และใส่เบ้าเทียมพร้อมแผ่นรองผิวข้อที่เบ้าสะโพก การเข้าผ่าตัดทำได้หลายทาง ทั้งด้านหน้า ด้านข้าง และด้านหลัง แต่ละวิธีมีข้อดีและข้อจำกัดต่างกัน แพทย์จะเลือกตามความเหมาะสมของผู้ป่วยและความชำนาญ

การฟื้นตัว

ระยะเวลาอาจต่างกันในแต่ละคน โดยทั่วไปเป็นดังนี้

• เริ่มลุกยืนและเดินด้วยโครงช่วยเดิน (Walker) ภายในวันแรกหรือวันถัดไป
• นอนโรงพยาบาลราว 2–4 วัน
• ใช้อุปกรณ์ช่วยเดิน 4–6 สัปดาห์ แล้วค่อย ๆ เลิกใช้
• กลับไปทำกิจวัตรและขับรถได้ในราว 6–12 สัปดาห์
• กำลังกล้ามเนื้อและความมั่นใจดีขึ้นต่อเนื่องถึง 6–12 เดือน

ข้อควรระวังหลังผ่าตัด

ในช่วง 6–12 สัปดาห์แรก ข้อเทียมมีโอกาสหลุดได้หากอยู่ในท่าที่ไม่เหมาะสม ท่าที่ต้องเลี่ยงขึ้นกับทางเข้าผ่าตัด จึงควรทำตามคำแนะนำของแพทย์ผู้ผ่าตัด โดยทั่วไปมีดังนี้

• ไม่งอสะโพกเกิน 90 องศา เช่น นั่งเก้าอี้เตี้ย นั่งยอง หรือก้มเก็บของที่พื้น
• ไม่นั่งไขว่ห้างหรือไขว้ขา และไม่บิดหมุนขาเข้าด้านใน
• ใช้เก้าอี้และชักโครกที่สูงพอ และวางหมอนคั่นระหว่างขาเมื่อนอนตะแคง
• เลือกกิจกรรมแรงกระแทกต่ำ เช่น เดิน ว่ายน้ำ ปั่นจักรยาน

ความเสี่ยงและอายุการใช้งาน

ภาวะแทรกซ้อนพบได้ไม่บ่อย ได้แก่ ลิ่มเลือดอุดตัน การติดเชื้อ ข้อเทียมหลุด ขายาวไม่เท่ากัน และข้อเทียมหลวมในระยะยาว ข้อสะโพกเทียมรุ่นปัจจุบันส่วนใหญ่ใช้งานได้นาน 15–20 ปีหรือมากกว่า