ข้อเข่าเทียมมีกี่แบบ เปลี่ยนทั้งข้อหรือเฉพาะซีกดีกว่ากัน

เปลี่ยนทั้งข้อกับเปลี่ยนเฉพาะซีก

ข้อเข่าแบ่งเป็น 3 ส่วน คือด้านใน ด้านนอก และหลังลูกสะบ้า การเลือกชนิดของการผ่าตัดขึ้นกับว่าเสื่อมกี่ส่วน

ภาพ: Europeana / Unsplash

• เปลี่ยนทั้งข้อ (Total Knee Arthroplasty: TKA): เปลี่ยนผิวข้อทุกส่วน เหมาะกับข้อที่เสื่อมหลายส่วน ขาโก่งมาก หรือข้อติด
• เปลี่ยนเฉพาะซีก (Unicompartmental Knee Arthroplasty: UKA): เปลี่ยนเฉพาะด้านที่เสื่อม เก็บเอ็นไขว้และผิวข้อส่วนดีไว้ แผลเล็กกว่า ฟื้นตัวเร็วกว่า และรู้สึกเป็นธรรมชาติกว่า

ใครเหมาะกับการเปลี่ยนเฉพาะซีก

ไม่ใช่ทุกคนที่ทำได้ ผู้ที่เหมาะสมคือผู้ที่เสื่อมเพียงด้านเดียว เอ็นไขว้หน้ายังทำงานดี ข้องอเหยียดได้ใกล้ปกติ ขาผิดรูปไม่มาก และไม่ได้เป็นโรคข้ออักเสบชนิดที่เป็นทั้งข้อ เช่น รูมาตอยด์ ข้อควรรู้คือเมื่อส่วนที่เหลือเสื่อมเพิ่มในอนาคต อาจต้องผ่าตัดเปลี่ยนเป็นทั้งข้อ

ความต่างด้านการออกแบบ

ข้อเข่าเทียมทั้งข้อยังมีรายละเอียดที่ต่างกัน ซึ่งแพทย์เลือกตามสภาพเอ็นและกระดูกของผู้ป่วย

• แบบเก็บเอ็นไขว้หลัง (Cruciate Retaining) กับแบบทดแทนเอ็นไขว้หลัง (Posterior Stabilized)
• แผ่นรองแบบยึดอยู่กับที่ (Fixed Bearing) กับแบบขยับได้ (Mobile Bearing)
• ยึดด้วยซีเมนต์กระดูก (Cemented) กับแบบให้กระดูกงอกยึดเอง (Cementless)
• แบบมีก้านหรือบานพับสำหรับการผ่าตัดแก้ไขหรือข้อที่ไม่มั่นคงมาก

วัสดุและอายุการใช้งาน

ส่วนโลหะมักทำจากโลหะผสมโคบอลต์โครเมียมหรือไทเทเนียม และมีแผ่นรองเป็นพลาสติกชนิดพิเศษ (Polyethylene) ที่ทนการสึก ผู้ที่แพ้โลหะบางชนิดอาจใช้วัสดุผิวเซรามิก งานวิจัยโดยรวมไม่พบว่าการออกแบบหรือยี่ห้อใดดีกว่าอย่างชัดเจนในผู้ป่วยทั่วไป ปัจจัยที่มีผลมากกว่าคือการวางตำแหน่งข้อเทียมให้ถูกต้อง การดูแลหลังผ่าตัด และน้ำหนักตัว

คำถามที่ควรถามแพทย์

การพูดคุยก่อนผ่าตัดช่วยให้เข้าใจตรงกันและคาดหวังได้เหมาะสม

• ข้อเข่าของฉันเสื่อมกี่ส่วน และเหมาะกับการผ่าตัดแบบใด
• ข้อเทียมชนิดที่จะใช้มีเหตุผลในการเลือกอย่างไร
• หลังผ่าตัดจะงอเข่า เดิน และทำกิจกรรมอะไรได้บ้าง