กล้ามเนื้อฉีก กล้ามเนื้ออักเสบ ต่างกันอย่างไร รักษาและฟื้นฟูแบบไหน

ปวดกล้ามเนื้อธรรมดากับกล้ามเนื้อฉีก

อาการปวดเมื่อยทั่ว ๆ หลังออกกำลังกาย 1–3 วัน (Delayed Onset Muscle Soreness) เป็นการปรับตัวปกติและหายเอง ส่วนกล้ามเนื้อฉีก (Muscle Strain) เกิดทันทีขณะออกแรง และเจ็บเฉพาะจุด แบ่งความรุนแรงเป็น 3 ระดับ

ภาพ: Zhivko Minkov / Unsplash

• ระดับ 1: เส้นใยฉีกเล็กน้อย ตึงและเจ็บ แต่ยังใช้งานได้
• ระดับ 2: ฉีกบางส่วน ปวดชัดเจน บวม อาจมีรอยช้ำ กำลังลดลง
• ระดับ 3: ฉีกขาดทั้งมัด ปวดรุนแรง คลำพบร่องหรือก้อน ใช้งานไม่ได้

เกิดที่ไหนและเพราะอะไร

พบบ่อยที่กล้ามเนื้อต้นขาด้านหลัง ต้นขาด้านหน้า น่อง และขาหนีบ มักเกิดขณะเร่งความเร็ว เตะ กระโดด หรือเปลี่ยนทิศทางกะทันหัน ปัจจัยเสี่ยงคืออบอุ่นร่างกายไม่พอ กล้ามเนื้อล้าหรือตึง เคยบาดเจ็บที่เดิม และกล้ามเนื้อสองฝั่งไม่สมดุลกัน

ปฐมพยาบาล 2–3 วันแรก

เป้าหมายคือลดเลือดออกและบวมในกล้ามเนื้อ

• หยุดเล่นทันที ไม่ฝืนเล่นต่อ
• ประคบเย็นครั้งละ 15–20 นาที ทุก 2–3 ชั่วโมง
• พันผ้ายืดให้กระชับพอดี และยกส่วนที่เจ็บสูง
• งดประคบร้อน นวดแรง ดื่มแอลกอฮอล์ และวิ่งในช่วงนี้ เพราะทำให้บวมและเลือดออกมากขึ้น

การฟื้นฟูเป็นขั้นตอน

หลังพ้นระยะแรก การขยับอย่างเหมาะสมช่วยให้เส้นใยกล้ามเนื้อเรียงตัวดี ไม่ควรพักนิ่งนานเกินไป ระดับ 1 มักหายใน 1–3 สัปดาห์ ระดับ 2 ใช้เวลา 4–8 สัปดาห์ ส่วนระดับ 3 อาจนานหลายเดือนและบางรายต้องผ่าตัดเย็บซ่อม

• เริ่มยืดเหยียดเบา ๆ ในช่วงที่ไม่เจ็บ
• เสริมกำลังจากเกร็งอยู่กับที่ ไปสู่การออกแรงต้านและแบบค่อย ๆ ผ่อนแรง
• เดิน วิ่งเหยาะ แล้วเพิ่มความเร็วทีละขั้น
• กลับไปเล่นกีฬาเมื่อไม่เจ็บ ยืดได้เท่าอีกข้าง และกำลังใกล้เคียงกัน