โรคกระดูกพรุน ภัยเงียบที่รู้ตัวอีกทีเมื่อกระดูกหัก

กระดูกพรุนคืออะไร

โรคกระดูกพรุน (Osteoporosis) คือภาวะที่มวลกระดูกลดลงและโครงสร้างภายในบางเปราะ กระดูกจึงหักง่ายแม้แรงกระแทกไม่มาก ตำแหน่งที่หักบ่อยคือกระดูกสันหลัง สะโพก และข้อมือ

ภาพ: Douglas Schneiders / Unsplash

• ส่วนสูงลดลงมากกว่า 4 เซนติเมตรเมื่อเทียบกับตอนหนุ่มสาว
• หลังค่อมหรือปวดหลังเรื้อรังจากกระดูกสันหลังยุบ
• กระดูกหักจากการล้มในระดับยืนหรือแรงกระแทกเพียงเล็กน้อย

ใครเสี่ยง

มวลกระดูกสูงสุดในช่วงอายุราว 30 ปี หลังจากนั้นจะค่อย ๆ ลดลง และลดเร็วขึ้นในผู้หญิงหลังหมดประจำเดือน

• ผู้หญิงวัยหมดประจำเดือน และผู้สูงอายุทั้งสองเพศ
• มีพ่อแม่กระดูกสะโพกหัก หรือรูปร่างผอมบาง
• ได้รับแคลเซียมหรือวิตามินดีไม่เพียงพอ ไม่ค่อยออกกำลังกาย
• สูบบุหรี่ ดื่มแอลกอฮอล์เป็นประจำ
• ใช้ยาสเตียรอยด์ (Steroid) ต่อเนื่อง หรือมีโรคไทรอยด์ รูมาตอยด์ โรคไตเรื้อรัง

ตรวจมวลกระดูกเมื่อไร

การตรวจความหนาแน่นของกระดูก (Bone Mineral Density) ด้วยเครื่อง DXA ใช้รังสีปริมาณต่ำ ไม่เจ็บ และใช้เวลาไม่นาน ผลรายงานเป็นค่า T-score โดยค่าตั้งแต่ -2.5 ลงไปถือว่าเป็นโรคกระดูกพรุน ส่วนค่าระหว่าง -1 ถึง -2.5 คือกระดูกบาง (Osteopenia) โดยทั่วไปแนะนำให้ตรวจในผู้หญิงอายุ 65 ปีและผู้ชายอายุ 70 ปีขึ้นไป หรือเร็วกว่านั้นหากมีปัจจัยเสี่ยงหรือเคยกระดูกหักง่าย

ป้องกันและดูแลกระดูก

การดูแลกระดูกได้ผลทุกช่วงวัย และยิ่งเริ่มเร็วยิ่งดี

• รับแคลเซียมให้เพียงพอจากอาหาร เช่น นม โยเกิร์ต ปลาเล็กปลาน้อย เต้าหู้แข็ง ผักใบเขียว
• รับแสงแดดอ่อนเป็นประจำเพื่อสร้างวิตามินดี และเสริมตามที่แพทย์แนะนำ
• ออกกำลังกายแบบลงน้ำหนัก เช่น เดินเร็ว รำไทเก๊ก และฝึกกล้ามเนื้อด้วยแรงต้าน
• งดบุหรี่ ลดแอลกอฮอล์
• ป้องกันการหกล้ม จัดบ้านให้สว่าง พื้นไม่ลื่น มีราวจับ และตรวจสายตาสม่ำเสมอ

การรักษาด้วยยา

ผู้ที่เป็นโรคกระดูกพรุนหรือเคยกระดูกหักจากกระดูกบาง ควรได้รับยาเพื่อลดความเสี่ยงกระดูกหักซ้ำ มีทั้งยาลดการสลายกระดูก เช่น กลุ่มบิสฟอสโฟเนต (Bisphosphonates) และดีโนซูแมบ (Denosumab) และยากระตุ้นการสร้างกระดูกสำหรับรายที่รุนแรง แพทย์จะเลือกชนิดยา ระยะเวลา และนัดตรวจติดตามให้เหมาะกับแต่ละคน ไม่ควรหยุดยาเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์