เอ็นข้อไหล่ฉีกขาด ปวดไหล่ที่ไม่ควรปล่อยทิ้งไว้

เอ็นข้อไหล่สำคัญอย่างไร

เอ็นข้อไหล่ (Rotator Cuff) คือกลุ่มเส้นเอ็นของกล้ามเนื้อ 4 มัดที่หุ้มรอบหัวกระดูกต้นแขน ทำหน้าที่ยึดข้อไหล่ให้มั่นคงและช่วยยกหมุนแขน เมื่อเอ็นฉีกขาด ไม่ว่าจะบางส่วน (Partial Tear) หรือขาดตลอดความหนา (Full-thickness Tear) จะทำให้ปวดและใช้แขนได้ไม่เต็มที่

ภาพ: Sincerely Media / Unsplash

• ปวดไหล่ โดยเฉพาะตอนกลางคืนหรือนอนตะแคงทับ
• เจ็บเมื่อยกแขน กางแขน หรือเอื้อมไปด้านหลัง
• แขนอ่อนแรง ยกของหรือชูแขนได้ไม่เหมือนเดิม

สาเหตุที่พบบ่อย

เอ็นข้อไหล่ฉีกเกิดได้ทั้งจากการเสื่อมสะสมและการบาดเจ็บเฉียบพลัน หลายคนมีมากกว่าหนึ่งสาเหตุร่วมกัน

• ความเสื่อมตามวัย: หลังวัยกลางคน เลือดมาเลี้ยงเอ็นลดลง เอ็นเปราะขึ้น และอาจถูกกระดูกงอก (Bone Spur) ใต้ปุ่มกระดูกไหล่เสียดสี
• ใช้งานซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน: พบในนักกีฬาและผู้ที่ทำงานยกแขนเหนือศีรษะบ่อย ๆ
• ออกแรงเกินหรืออุบัติเหตุ: ยกของหนักเกินกำลัง กระชากแขน คว้าของที่ตก หรือหกล้มเอาแขนยัน

การตรวจวินิจฉัย

แพทย์จะตรวจการเคลื่อนไหวและกำลังของไหล่ในท่าต่าง ๆ ร่วมกับเอกซเรย์ (X-ray) เพื่อดูกระดูกและหินปูน หากสงสัยเอ็นฉีกจะตรวจเพิ่มด้วยอัลตราซาวด์ (Ultrasound) หรือคลื่นแม่เหล็ก (MRI) เพื่อดูขนาดและตำแหน่งของรอยฉีก

ทางเลือกในการรักษา

การรักษาขึ้นกับขนาดรอยฉีก อาการ อายุ และการใช้งานของแต่ละคน ผู้ป่วยจำนวนมากอาการดีขึ้นโดยไม่ต้องผ่าตัด แม้รอยฉีกจะไม่ได้ติดกลับเองก็ตาม

• พักการใช้งานหนักและเลี่ยงการยกแขนเหนือศีรษะ
• ยาลดปวดลดอักเสบ ประคบเย็นหรืออุ่นตามอาการ
• กายภาพบำบัดเพื่อคงการเคลื่อนไหวและเสริมกล้ามเนื้อรอบไหล่
• ฉีดยาสเตียรอยด์ (Steroid) ตามข้อบ่งชี้ ในรายที่ปวดมาก

เมื่อไรต้องผ่าตัด

แพทย์มักแนะนำผ่าตัดเมื่อรักษาแบบไม่ผ่าตัดหลายเดือนแล้วไม่ดีขึ้น รอยฉีกมีขนาดใหญ่ แขนอ่อนแรงชัดเจน หรือเอ็นขาดจากอุบัติเหตุเฉียบพลัน ปัจจุบันนิยมผ่าตัดส่องกล้องเย็บซ่อมเอ็น (Arthroscopic Rotator Cuff Repair) ซึ่งแผลเล็ก เจ็บน้อย และมักนอนโรงพยาบาลเพียงช่วงสั้น ๆ หลังผ่าตัดต้องใส่ที่คล้องแขนราว 4–6 สัปดาห์ และทำกายภาพต่อเนื่องหลายเดือนกว่าจะกลับมาใช้งานเต็มที่